Tìm hiểu vì sao 100 triệu người bị bệnh sốt xuất huyết mỗi năm và cách điều trị

by Hormonetalk
trẻ em bị ban đỏ do sốt xuất huyết

Sốt xuất huyết là một bệnh do muỗi cắn, phổ biến ở nhiều nước nhiệt đới và cận nhiệt đới. Trên thế giới, hàng năm ước tính có khoảng 50 – 100 triệu người bị bệnh sốt xuất huyết

75% những người nhiễm bệnh không có triệu chứng. Các triệu chứng nghiêm trọng hơn của sốt xuất huyết thường xuất hiện sau khi bạn bắt đầu hồi phục từ virus sốt xuất huyết.

Tỷ lệ tử vong của bệnh này là 5%

Hãy cùng HormoneTalk hiểu rõ về sốt xuất huyết cũng như cách chữa trị và phòng ngừa nhé:

Bệnh sốt xuất huyết là gì?

Sốt xuất huyết là một bệnh nhiễm siêu vi cấp tính với biểu hiện đặc trưng là sốt. Nó được gây ra bởi một vết cắn từ muỗi mang virus sốt xuất huyết. Dấu hiệu đặc trưng ban đầu là phát ban ở da và sốt cao với những cơn đau dữ dội ở đầu và cơ bắp. Các triệu chứng khác có thể bao gồm run rẩy, tiêu chảy và nôn mửa. Những cơn kiệt sức cực độ có thể kéo dài trong nhiều tháng sau các triệu chứng ban đầu.

Vài ngày sau khi khởi phát các triệu chứng khác có thể bao gồm sốt, chảy máu dưới da, đốm đỏ trên chân và chảy máu ở ruột. Huyết áp giảm rõ rệt nếu bệnh trở nặng.

vết muỗi cắn gây bệnh sốt xuất huyết

Thời gian ủ bệnh sốt xuất huyết là bao lâu?

Virus sốt xuất huyết có thời gian ủ bệnh từ 5 – 8 ngày sau khi bị muỗi cắn.

Hai hoặc ba ngày sau cơn sốt đầu tiên, cơ thể xuất hiện một đốm đỏ trên da. Khi này đã có sự hiện diện của virus sốt xuất huyết trong máu (viremia) giúp cho việc chuẩn đoán bệnh.

Bệnh nhân sẽ có cảm giác ớn lạnh, sốt, kiệt sức, tiêu chảy, nhiệt độ tăng nhanh, đôi khi lên tới 40 oC hoặc 104 oF.

Các dấu hiệu sốt xuất huyết ở trẻ em

Các dấu hiệu và triệu chứng sốt xuất huyết ở trẻ sơ sinh rất khó nhận biết và dễ nhầm lẫn với các bệnh nhiễm trùng thông thường khác ở trẻ. Tuy nhiên nếu trẻ bị các dấu hiệu nào sau đây, bạn phải ngay lập tức đưa trẻ đi khám bác sĩ:

  • Sốt hoặc nhiệt độ thấp (dưới 36 °C hoặc 96,8 °F)
  • Trẻ buồn ngủ, thiếu năng lượng hoặc cáu kỉnh
  • Có hiện tượng phát ban trên da
  • Chảy máu bất thường ở nướu, mũi, hoặc bị bầm tím
  • Nôn ít nhất 3 lần trong vòng 24 giờ

Các triệu chứng sốt xuất huyết ở trẻ có thể nhanh chóng trở nên nghiêm trọng, cần được chăm sóc y tế ngay lập tức hoặc nhập viện

Các dấu hiệu và triệu chứng sốt xuất huyết ở trẻ em

Nhiều người, đặc biệt là trẻ em và thanh thiếu niên, có thể không gặp phải bất kỳ dấu hiệu hoặc triệu chứng nào khi bị sốt xuất huyết nhẹ. Các triệu chứng thường bắt đầu từ 5 – 8 ngày sau khi bị muỗi nhiễm bệnh cắn bao gồm:

  • sốt nhẹ hoặc sốt cao
  • đau đầu
  • đau sau ổ mắt (retro-orbital pain)
  • buồn nôn
  • đau cơ, xương hoặc khớp
  • phát ban trên da
trẻ em bị ban đỏ do sốt xuất huyết

Phát ban trên da có thể xuất hiện 3 – 4 ngày sau khi bắt đầu sốt. Bệnh có thể kéo dài tới 10 ngày. Hầu hết mọi người sẽ hồi phục hoàn toàn từ 2 – 4 tuần.

Trong một số trường hợp, các triệu chứng có thể xấu đi và đe dọa tính mạng. Giai đoạn này, cơn sốt đã bắt đầu giảm, bệnh nhân cảm thấy buồn ngủ khi ra mồ hôi nhiều, đi tiểu ít. Mạch máu thường bị tổn thương và chảy máu. Đồng thời số lượng tế bào hình thành cục máu đông (tiểu cầu) trong máu cũng giảm xuống. Điều này có thể gây ra tình trạng sốt xuất huyết nặng hoặc hội chứng sốc sốt xuất huyết với các triệu chứng như sau:

  • Đau bụng nặng
  • Chảy máu ở nướu hoặc chảy máu cam
  • Chảy máu dưới da, trông như bầm tím
  • Khó thở hoặc thở nhanh
  • Máu trong nước tiểu, phân hoặc chất nôn
  • Mệt mỏi
  • Khó chịu hoặc bồn chồn

Các triệu chứng cấp tính thường kéo dài khoảng 1 tuần, tình trạng cơ thể khó chịu, thiếu sức lực và chán ăn có thể kéo dài trong vài tuần sau đó.

Nếu bạn chẳng may gặp phải các triệu chứng sốt xuất huyết nặng, bạn phải đến gặp bác sĩ khám và điều trị sớm.

Nguyên nhân gây sốt xuất huyết

Sốt xuất huyết thường do muỗi cắn làm lây truyền virus vào cơ thể hoặc khi cơ thể tiếp xúc với máu bị nhiễm virus gây sốt xuất huyết. Loài muỗi truyền bệnh thường là muỗi vằn (Aedes aegypti), muỗi hổ châu Á

muỗi vằn là nguyên nhân gây bệnh sốt xuất huyết

Khi muỗi cắn 1 người bị nhiễm virus sốt xuất huyết, virus sẽ xâm nhập vào muỗi khiến muỗi bị nhiễm bệnh. Sau đó virus ở muỗi sẽ ủ bệnh từ 8 – 11 ngày sau đó trước khi nó có thể truyền virus gây bệnh sang người. Con muỗi nhiễm bệnh này tiếp tục cắn một người khoẻ mạnh khác khiến virus xâm nhập vào máu của người này gây bệnh sốt xuất huyết.

Có 4 loại virus sốt xuất huyết khác nhau: virus DENV-1, DENV-2, DENV-3 và DENV-4

Khi cơ thể bị nhiễm một trong những virus này, cơ thể sẽ tạo ra kháng thể để chống lại loại virus này. Sau khi khỏi bệnh, bạn sẽ có khả năng miễn dịch với loại virus gây sốt xuất huyết đã lây nhiễm cho bạn nhưng không phải 3 loại virus còn lại. Do đó, bạn có thể bị nhiễm cả 4 loại virus sốt xuất huyết khác nhau trong đời.

Ai có nguy cơ cao bị sốt xuất huyết?

Sau đây là các yếu tố làm tăng nguy cơ bị sốt xuất huyết:

  • Những người sinh sống hoặc đi du lịch đến vùng nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới như Đông Nam Á, Nam Mỹ và Trung Mỹ, châu Phi, vùng Caribbean, các đảo phía Tây Thái Bình Dương, có nguy cơ mắc bệnh sốt xuất huyết cao.
  • Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ
  • Phụ nữ mang thai (virus có thể truyền từ mẹ sang con)
  • Người cao tuổi
  • Những người có hệ miễn dịch kém

Cách phòng bệnh sốt xuất huyết

Năm 2019, FDA đã phê duyệt một loại vắc-xin có tên là Dengvaxia để giúp ngăn ngừa căn bệnh này xảy ra ở thanh thiếu niên từ 9 đến 16 tuổi đã bị nhiễm sốt xuất huyết. Vắc xin được tiêm 3 liều trong suốt 12 tháng. Dengvaxia ngăn ngừa nhiễm trùng sốt xuất huyết hơn một nửa thời gian.

Lưu ý rằng: tiêm vắc xin chỉ được chấp thuận cho trẻ lớn hơn thay vì trẻ nhỏ vì tiêm vắc-xin ở trẻ nhỏ có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh sốt xuất huyết nặng.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới WHO: vắc xin không phải là một công cụ hữu hiệu để giảm sốt xuất huyết ở những các khu vực dễ mắc bệnh sốt xuất huyết, mà điều quan trọng là kiểm soát quần thể muỗi và tình trạng phơi nhiễm ở người vẫn là phần quan trọng nhất trong công tác kiểm soát và phòng ngừa sốt xuất huyết

Nếu bạn đang sinh sống hoặc đi du lịch ở những khu vực có dịch sốt xuất huyết, bạn có thể thực hiện những cách sau để  giảm nguy cơ bị muỗi cắn:

  • Khi ở trong nhà nên sử dụng điều hoà, giữ không khí thông thoáng sạch sẽ để tránh muỗi. N61u chỗ ngủ không có điều hoà, bạn nên sử dụng màn để tránh muỗu
  • Khi ở ngoài trời, nên mặc quần áo phủ kín như áo sơ mi dài tay, quần dài, vớ và giày khi đi vào khu vực có nhiều muỗi
  • Sử dụng thuốc chống muỗi Permethrin lên quần áo, giày dép, dụng cụ cắm trại và mùng.
  • Sử dụng thuốc chống côn trùng chứa ít nhất 10% nồng độ DEET thoa lên vùng da không được che chắn như cánh tay, mặt, chân, cổ
  • Vệ sinh thường xuyên những khu vực muỗi sinh sống và sinh sản như: thùng nước, lu nước, bình hoa… Những con muỗi mang virus sốt xuất huyết thường sống trong nhà và xung quanh nhà, sinh sản ở vùng nước đọng như lu nước, bình hoa, thùng phuy, thậm chí cả lốp xe ô tô đã qua sử dụng.
  • Thả cá bảy màu vào các bể cá
  • Thay nước bình hoa hàng tuần

Chẩn đoán

Chẩn đoán sốt xuất huyết có thể khó khăn, vì các dấu hiệu và triệu chứng của bệnh sốt xuất huyết có thể dễ bị nhầm lẫn với các bệnh khác như sốt rét, bệnh leptospirosis và sốt thương hàn. Thông thường bác sĩ sẽ dựa vào các yếu tố cơ bản sau đây:

  • Sốt kéo dài từ 2 – 7 ngày
  • Có dấu hiệu bất kỳ của bệnh sốt xuất huyết
  • Số lượng tiểu cầu giảm (< 100.000 /mm3)

Ngoàir a, bác sĩ có thể yêu cầu bạn làm một số xét nghiệm sau đây để đưa ra kết luận chính xác nhất:

  • Xét nghiệm máu: nhằm tìm kiếm sự hiện diện của virus sốt xuất huyết hoặc kháng thể của nó.
  • Xét nghiệm PCR thời gian thực DENV-1-4
  • kiểm tra huyết áp
  • kiểm tra da, mắt và các tuyến của bệnh nhân
  • chụp X-quang ngực

Ngoài việc thực hiện các xét nghiệm này, bác sĩ có thể hỏi bạn các câu hỏi về lịch sử y tế cá nhân và gia đình của bạn cũng như lối sống và những chuyến đi gần đây. Điều này sẽ giúp bác sĩ có thể loại trừ các bệnh khác như sốt rét, thường gặp ở các vùng nhiệt đới.

Điều trị sốt xuất huyết như thế nào?

Hiện tại không có phương pháp điều trị đặc hiệu cho bệnh sốt xuất huyết, hầu hết bệnh sẽ tự khỏi trong vòng 2 tuần. Điều quan trọng của điều trị sốt xuất huyết để tránh những biến chứng nặng khiến bệnh tình trở nên nghiêm trọng.

Hầu hết các bác sĩ sẽ khuyên bạn nên uống nhiều nước để tránh mất nước do nôn và sốt cao, đồng thời nghỉ ngơi thật nhiều. Bác sĩ có thể kê thêm acetaminophen (tylenol) để giúp bạn giảm đau và hạ sốt. Tuyệt đối tránh các thuốc giảm đau có thể làm tăng các biến chứng chảy máu như như aspirin, ibuprofen (Advil, Motrin IB) và naproxen natri (Aleve)

Nếu bạn bị sốt xuất huyết nặng, bạn có thể cần điều trị khẩn cấp như:

  • Truyền dịch tĩnh mạch (IV)
  • Thuốc không kê đơn hoặc thuốc theo toa để kiểm soát cơn đau
  • Liệu pháp điện giải
  • Truyền máu
  • Theo dõi kiểm soát huyết áp
  • Liệu pháp oxy

Tất cả các phương pháp này đều nhằm mục đích kiểm soát và giảm bớt các triệu chứng của bạn đồng thời giúp cơ thể bạn hồi phục tự nhiên. Các bác sĩ sẽ tiếp tục theo dõi phản ứng cơ thể của bạn. Sốt xuất huyết nặng thường khó điều trị hơn vì các triệu chứng tồi tệ hơn và xuất hiện với tốc độ nhanh hơn.

Nếu bạn bắt đầu cảm thấy tồi tệ hơn trong 24 giờ đầu sau khi hết sốt, bạn nên đến bệnh viện ngay lập tức để được kiểm tra các biến chứng.

Biến chứng do sốt xuất huyết nặng

Các biến chứng do sốt xuất huyết nặng hoặc cấp tính có thể bao gồm:

  • co giật
  • tổn thương não
  • các cục máu đông
  • tổn thương gan và phổi
  • tổn thương tim
  • sốc
  • tử vong

Điều trị kịp thời có thể giúp ngăn ngừa các biến chứng này.

Bài viết có sự tham khảo từ CDC và Healthline

You may also like

Leave a Comment

1 + twelve =