Nội tiết Progesterone: hormone điều hòa cơ thể người phụ nữ

by Hormonetalk
nội tiết progesterone

Nội tiết Progesterone là một trong hai hormone sinh dục nữ (hormone nữ còn lại là nội tiết tố estrogen). Chức năng chính của nó là điều hòa kinh nguyệt và hỗ trợ mang thai trong cơ thể phụ nữ.

Progesterone rất quan trọng trong những năm sinh nở. Nếu không có đủ nội tiết progesterone, phụ nữ có thể gặp khó khăn khi mang thai.

Hãy cùng Hormone Talk tìm hiểu mọi điều liên quan đến progesterone.

Nội tiết Progesterone là gì?

Nội tiết Progesterone là 1 trong 2 hormone sinh dục nữ quan trọng (hormone nữ còn lại là estrogen)

Progesterone đóng một vai trò lớn trong sự phát triển ngực ở người phụ nự.

Từ tuổi dậy thì, progesterone kích thích sự phát triển của các mô vú.

Đàn ông, trẻ em và phụ nữ mãn kinh đều có mức progesterone thấp hơn so với phụ nữ trong những năm sinh nở.

Nội tiết Progesterone có tác dụng gì?

Nội tiết Progesterone được sản xuất trong hoàng thể của buồng trứng. Hoàng thể là một tuyến nội tiết tạm thời được sản xuất ra sau khi giải phóng trứng ra khỏi buồng trứng.

Progesterone còn được tiết ra tại tuyến thượng thận và nhau thai.

Các chức năng quan trọng của nội tiết progesterone:

Trong chu kỳ kinh nguyệt, giúp cơ thể chuẩn bị mang thai

Ở giữa chu kỳ kinh nguyệt, nồng độ hormone luteinizing (hormone LH) gia tăng kích thích rụng trứng.

Sau khi trứng được giải phóng, hoàng thể hình thành và bắt đầu sản xuất progesterone.

Progesterone có chức năng giúp cơ thể chuẩn bị mang thai.

Nội tiết Progesterone làm cho niêm mạc tử cung (hay còn là nội mạc tử cung) dày lên, tạo một môi trường tốt để trứng được thụ tinh.

Nếu trứng không được thụ tinh, hoàng thể phá vỡ, làm giảm nồng độ progesterone và chu kỳ kinh nguyệt tái lặp.

Trong khi mang thai

Khi trứng được thụ tinh, hoàng thể không bị phá vỡ và tiếp tục sản xuất nội tiết progesterone.

Progesterone này kích thích các mạch máu đến cung cấp cho nội mạc tử cung đồng thời cung cấp chất dinh dưỡng cho phôi đang phát triển.

Khi nhau thai đã hình thành, nó tạo ra hàng rào miễn dịch chống độc tố và mầm bệnh vi khuẩn , đồng thời cũng tạo ra hormone progesterone (từ tuần thứ 8-10 của thai kỳ).

Cuối cùng, nhau thai là nơi sản xuất chính hormone progesterone (hàm lượng gấp 4 lần).

Lúc này, mức progesterone vẫn tăng trong suốt thai kỳ, ra tín hiệu cho cơ thể ngưng sản xuất thêm trứng trong thai kỳ.

Nồng độ hormone progesterone cao giúp giữ cho thành tử cung ở mức độ mạch máu tối ưu, giúp cơ thể người mẹ dẫn tru chất dinh dưỡng một cách hiệu quả.

Mức hormone progesterone tăng chậm trong khoảng từ tuần thứ 9 đến tuần thứ 32 của thai kỳ (Theo Rochester Medical Center)

Đến cuối thai kỳ, hormone progesterone và hormone estrogen đều giảm, kích hoạt tiết sữa cho người mẹ sau khi sinh.

Đối với nam, nội tiết Progesterone được sản xuất ở tuyến thượng thận của nam giới. Chức năng của nó gắn liền với sự phát triển của tinh trùng.

nội tiết progesterone hỗ trợ mang thai

Mức progesterone bình thường

Mức progesterone được xác định thông qua xét nghiệm máu.

Bảng dưới đây thể hiện mức nội tiết progesterone bình thường đối với 1 người phụ nữ trưởng thành trong các thời điểm khác nhau của chu kỳ kinh nguyệt và quá trình mang thai:

Giai đoạnMức nội tiết progesterone (ng/mL)
Dậy thì0.1 – 0.3
Trước khi rụng trứng<0.89
Rụng trứng≤12
Sau rụng trứng1.8 – 24
3 tháng đầu thau kỳ11 – 44
3 tháng giữa thai kỳ25 – 83
3 tháng cuối thai kỳ58 – 214

Đôi khi nội tiết progesterone có thể tăng bất thường trong thai kỳ có thể nguyên nhân là do mang song thai

Không mang thai nhưng hormone progesterone lại tăng có thể nguyên nhân là có khối u buồng trứng hoặc u màng đệm

Khi mang lại nhưng hormone progesterone lại giảm có nguy cơ sảy thai tự nhiên

Progesterone được tìm thấy ở mức độ thấp hơn nhiều ở nam giới.

Mức progesterone bình thường ở nam dưới là dưới 0,20 ng/mL.

mức progesterone trong chu kỳ kinh nguyệt

Tại sao phải làm xét nghiệm nội tiết progesterone?

Mức hormone progesterone được xác định bằng xét nghiệm máu.

Dựa vào hàm lượng nội tiết progesterone có trong cơ thể người phụ nữ, bác sĩ mới có những đánh giá đúng đắn về tình trạng sức khỏe:

  • Xác định nguyên nhân gây vô sinh
  • Xác định xem bệnh nhân bị sẩy thai hay mang thai ngoài tử cung
  • Xác định rủi ro đối với phụ nữ mang thai khi dùng progesterone
  • Thu hẹp nguyên nhân gây chảy máu tử cung bất thường
  • Chẩn đoán rối loạn tuyến thượng thận
xét nghiệm hormone progesterone

Mức nội tiết progesterone cao tác động đến sức khỏe như thế nào?

Mức nội tiết progesterone cao thường không gây ra bất kỳ tác động tiêu cực nào đến sức khỏe.

Mức progesterone tăng cao một cách tự nhiên an toàn trong thai kỳ.

Trên thực tế, progesterone có trong thuốc tránh thai co thể đánh lừa cơ thể không rụng trứng

Tuy nhiên, progesterone cao ở người mang thai có thể là dấu hiệu của tình trạng sức khỏe tiềm ẩn, bao gồm:

  • U nang buồng trứng
  • Tăng sản thượng thận bẩm sinh, một nhóm các điều kiện di truyền ảnh hưởng đến tuyến thượng thận
  • Ung thư tuyến thượng thận
  • Ung thư buồng trứng

Mức nội tiết progesterone thấp tác động đến sức khỏe như thế nào?

Mức nội tiết progesterone thấp ảnh hưởng đến chu kỳ kinh nguyệt và khả năng sinh sản.

Khi mức progesterone thấp, mạch máu sẽ bị ảnh hưởng, dẫn đến tác động gây hại cho thai nhi khó phát triển.

Mức progesterone thấp cũng gây ra:

  • Mất kinh
  • Thai ngoài tử cung
  • Hội chứng tiền kinh nguyệt (PMS)
  • Sẩy thai (vì progesterone ngăn ngừa sự bong ra của niêm mạc tử cung cũng như các cơn co thắt cơ bắp thường thấy trong quá trình bắt đầu chuyển dạ)
  • Chức năng buồng trứng kém

Các triệu chứng biểu hiện:

  • đau đầu hoặc đau nửa đầu
  • thay đổi tâm trạng, bao gồm lo lắng hoặc trầm cảm
  • chu kỳ kinh nguyệt không đều
  • chảy máu tử cung bất thường ở những phụ nữ mang thai.

Stress là nguyên nhân chính khiến mức progesterone thấp

Phần lớn phụ nữ có mức nội tiết progesterone thấp là do căng thẳng.

Tuyến thượng thận sản xuất cortisol (một loại hormone gây căng thẳng, cũng được tổng hợp từ cholesterol) thay vì hormone progesterone khi bị căng thẳng

mức progesterone thấp

Làm gì khi mức hormone progesterone thấp?

Nếu bạn không gặp phải bất kỳ triệu chứng biểu hiện nào của mức progesterone thấp thì không cần điều trị.

Nhưng nếu bạn đang muốn có con, liệu pháp hormone có thể hữu ích. Liệu pháp hormone làm tăng nồng độ progesterone và có thể giúp làm dày niêm mạc tử cung, giúp tăng cơ hội mang thai.

Rối loạn kinh nguyệt và chảy máu bất thường có thể cải thiện với liệu pháp hormone. Đối với các triệu chứng mãn kinh nghiêm trọng, liệu pháp hormone thường liên quan đến sự kết hợp giữa hormone estrogen và hormone progesterone. Phụ nữ dùng hormone estrogen mà không có hormone progesterone có nguy cơ mắc ung thư nội mạc tử cung.

Một số lựa chọn điều trị để bổ sung nội tiết progesterone bao gồm:

  • kem và gel, có thể được sử dụng tại âm đạo
  • thuốc uống, như Provera

Liệu pháp hormone (chỉ có nội tiết tố estrogen hoặc kết hợp estrogen và progesterone) có thể giúp giảm bớt các triệu chứng như:

  • nóng ran
  • đổ mồ hôi đêm
  • khô âm đạo
  • progesterone cải thiện tâm trạng. Hormone Progesterone dạng uống có thể mang đến tác dụng làm dịu, làm cho dễ ngủ hơn.

Tuy nhiên, cẩn trọng khi sử dụng liệu pháp hormone bởi nó có thể làm tăng nguy cơ:

  • đau tim và đột quỵ
  • cục máu đông
  • vấn đề túi mật
  • một số loại ung thư vú

Liệu pháp hormone bị chống chỉ định với tiền sử bệnh:

  • ung thư vú
  • ung thư nội mạc tử cung
  • bệnh gan
  • các cục máu đông
  • đột quỵ

Bổ sung nội tiết progesterone tự nhiên cho cơ thể

Các phương pháp tự nhiên để tăng mức nội tiết progesterone trong cơ thể gồm có:

  • tăng lượng vitamin B và C, rất cần thiết để duy trì mức hormone progesterone
  • ăn nhiều thực phẩm có kẽm, như động vật có vỏ (tôm)
  • duy trì sự cân bằng lành mạnh của cả cholesterol LDL và HDL trong chế độ ăn. Nên thay thế thức ăn nhanh hoặc đồ ăn chế biến sẵn bằng các thực phẩm như bơ, các loại hạt và hạt.
  • kiểm soát mức độ căng thẳng, vì cơ thể bạn giải phóng cortisol thay vì progesterone khi bị căng thẳng

Nội tiết Progesterone thường không được bổ sung ở những phụ nữ đang trải qua các triệu chứng mãn kinh do mất cân bằng hormone. Bởi nguyên nhân chính của các triệu chứng mãn kinh là do mức estrogen thấp.

Việc thay thế bổ sung nội tiết tố mang đến một số nguy cơ, vì vậy, điều quan trọng là có ý kiến chuyên khoa của bác sĩ.

Progestin có phải là progesterone?

Nội tiết Progesterone là hormone tự nhiên được sản xuất bởi cơ thể, chủ yếu là từ hoàng thể. Bởi vì progesterone bị đào thải nhanh chóng khỏi cơ thể khi dùng đường uống, khiến cho việc bổ sung progesterone bằng đường này trở nên khó khăn, đặc biệt là liều lượng nhỏ.

Khắc phục vấn đề này, hormone progesterone tổng hợp đã được tạo ra gọi là progestin.

Progestin là một thuật ngữ dùng để chỉ một số chất gây ra tác dụng sinh học tương tự như progesterone bởi nó tác động lên các thụ thể hormone progesterone trong cơ thể.

Progestin được điều chế trong phòng thí nghiệm

Progestin được sử dụng trong thuốc tránh thai và liệu pháp thay thế hormone.

Progestin được sử dụng trong tất cả các biện pháp tránh thai có chứa hormone bao gồm:

  • Thuốc tránh thai đường uống
  • Thuốc ngừa thai dạng tiêm
  • Biện pháp tránh thai cấy ghép
  • Vòng tránh thai có chứa progestin

Progesterone thường được kê toa bổ sung bằng Progestin như Crinone và Prometrium, được sản xuất từ ​​diosgenin. Diosgenin được phân lập từ khoai lang hoặc đậu nành, sau đó chuyển đổi thành progesterone trong phòng thí nghiệm. Do vậy cơ thể con người không thể tạo ra progesterone từ diosgenin. Vì vậy ăn khoai lang hoặc đậu nành sẽ không làm tăng mức progesterone của bạn.

Hầu hết các proestin tổng hợp này có nguồn gốc từ testosterone và tùy thuộc vào loại progestin mà nó có thể có hoạt động giống như testosterone nhiều hơn hoặc ít hơn. Ví dụ, progestin thế hệ thứ ba sẽ có ít hoạt tính như androgenic hoặc testosterone hơn thế hệ thứ nhất, cải thiện mụn trứng cá tốt hơn nhưng làm giảm ham muốn tình dục(Theo Verywell health)

Các sản phẩm progesterone không kê đơn có thể không chứa nồng độ progesterone như được dán nhãn..

progestin vs progesterone

Progesterone và liệu pháp thay thế hormone

Progesterone được sử dụng như 1 phần của liệu pháp thay thế hormone (HRT – Hormone Replacement Therapy) cho những phụ nữ đã trải qua thời kỳ mãn kinh nhưng chưa phẫu thuật cắt bỏ tử cung.

Liệu pháp thay thế hormone thường dùng kết hợp hormone progesterone với cả hormone estrogen để điều trị các triệu chứng tiền mãn kinh hoặc mãn kinh và giảm nguy cơ phát triển một số bệnh.

Lưu ý: dùng progesterone có thể gây ra tác dụng phụ, bao gồm các triệu chứng sau:

  • nhức đầu
  • đau ngực
  • nôn ói
  • tiêu chảy
  • táo bón
  • thường xuyên mệt mỏi
  • cáu gắt
  • hắt xì
  • ho
  • có dịch âm đạo

Uống progesterone cũng có thể gây ra tác dụng phụ nghiêm trọng hơn, chẳng hạn:

  • Ngực vón cục
  • Chứng đau nửa đầu
  • Chóng mặt và ngất xỉu
  • Nói ngọng
  • Co giật
  • Tê ở cánh tay hoặc chân
  • Sưng hoặc đau ở chân
  • Khó thở
  • Nhịp tim nhanh
  • Tức ngực
  • Hạn chế tầm nhìn
  • Tay chân run rẩy
  • Những cơn đau dạ dày
  • Ngứa da hoặc phát ban
  • Chảy máu âm đạo
  • Phiền muộn

Nếu bạn gặp bất kỳ tác dụng phụ nghiêm trọng nào phía trện thì hãy nhanh đến bệnh viện để thăm khám và tư vấn với bác sĩ chuyên khoa.

Nghiên cứu cũng cho thấy rằng liệu pháp thay thế hormone gây hại nhiều hơn là mang đến lợi ích cho phụ nữ mãn kinh, bởi nó tăng nguy cơ đột quỵ và động mạch vành (Theo Women’ Health Initiative – WHI)

WHI cũng cho biết liệu pháp thay thế hormone estrogen và progestin kết hợp cũng làm tăng nguy cơ ung thư vú và bệnh tim mạch

LỜI KẾT

Nội tiết Progesterone là một loại hormone rất quan trọng đối với chu kỳ kinh nguyệt, quá trình mang thai và sản xuất tinh trùng (đối với nam giới).

Progesterone được tiết ra ở hoàng thể, nhau thai và tuyến thượng thận (thuộc hệ nội tiết).

Mức hormone progesterone dao động trong suốt chu kỳ kinh nguyệt và đạt mức cao nhất trong thai kỳ.

Tuy nhiên, nếu mức hormone progesterone quá thấp, nó có thể dẫn đến các vấn đề sức khỏe, bao gồm cả vô sinh.

Hãy dành nhiều thời gian để lắng nghe cơ thể mình ngay từ hôm nay.

HormoneTalk hy vọng bạn thích bài viết này.

Thường xuyên theo dõi website của chúng tôi để hiểu rõ thêm về nội tiết và cập nhật các phương pháp tốt nhất giúp bạn có sức khỏe tối ưu nhất.

You may also like

Leave a Comment

3 + 16 =