Tinh hoàn và 5 bệnh lý mà nam giới phải biết

by Hormonetalk
bac si tu van cac benh ly lien quan den bo phan sinh duc nam

Tinh hoàn (tên tiếng anh là testis), là tuyến sinh dục nam, nằm phía sau dương vật trong một túi da gọi là bìu.

Đây là 2 hòn ngọc của nam giới.

Chúng nằm bên ngoài cơ thể và được duy trì ở nhiệt độ thấp hơn khoảng 20C so với nhiệt độ cơ thể. Đây là điều kiện tối ưu để sản xuất và đảm bảo chất lượng tinh trùng.

2 chức năng chính: tạo ra tinh trùng và sản xuất hormone androgen, đặc biệt là nội tiết tố nam (hormone testosterone).

Thông qua bài viết này, HormoneTalk hy vọng bạn sẽ hiểu rõ về tinh hoàn và các bệnh lý liên quan, bao gồm:

Chức năng của tinh hoàn

Tinh hoàn có 2 chức năng chính: tạo ra tinh trùng và sản xuất hormone androgen, đặc biệt là nội tiết tố nam (hormone testosterone).

Chúng chứa các tế bào mầm (biệt hóa thành tinh trùng trưởng thành, chứa 23 tế bào nhiễm sắc thể nam giới), các tế bào Sertoli và Leydig có nhiệm vụ sản xuất ra hormone sinh dục nam testosterone.

Các tế bào mầm di chuyển đến tinh hoàn thai nhi từ túi noãn hoàng.

Các tế bào Leydig, nằm giữa các mô mềm liên kết tế bào mầm, chứa các mô mỡ nhỏ, hạt sắc tố và cấu trúc tinh thể, được bao quanh bởi nhiều mạch máu và bạch huyết, cũng như các sợi thần kinh.

Các tế bào Leydig có nhiệm vụ sản xuất ra hormone sinh dục nam testosterone.

Testosterone giúp tế bào mầm tạo ra tinh trùng. Nam giới thường sản xuất khoảng một triệu tinh trùng mỗi ngày.

Bo phan sinh duc nam gioi

Cấu tạo của tinh hoàn

Đây là cặp cơ quan hình bầu dục trong hệ thống sinh sản nam, nằm giữa dương vật và hậu môn.

Ở người, mỗi tinh hoàn nặng khoảng 25 gram, dài 4-5 cm và đường kính 2-3 cm, di chuyển tự do trong bìu và được liên kết với cơ thể bằng một sợi dây mỏng gọi là dây tinh trùng, đi qua một khoang trong khung chậu và vào bụng.

Chúng được bao phủ bởi một lớp vỏ xơ dày, màu trắng, được gọi là lớp bao trắng (tunica alormsinea) và được phân chia bởi các phân vùng mô sợi từ bao cân trắng (tunica alormsinea) lớp bao trắng thành 200 – 400 thùy nhỏ.

Dây tinh trùng chứa các dây thần kinh và mạch máu cũng như ống dẫn tinh, mang tinh trùng từ tinh hoàn vào niệu đạo.

Niệu đạo là lối đi cho tinh trùng ra bên ngoài cơ thể khi xuất tinh.

cau tao he sinh san nam gioi

Mào tinh hoàn

Là một ống dài, cuộn lưu trữ tinh trùng và vận chuyển nó từ tinh hoàn.

Gồm ba phần: đầu, thân và đuôi.

Phần đầu nằm ở gần đỉnh tinh hoàn, lưu trữ tinh trùng cho đến khi nó sẵn sàng trải qua quá trình trưởng thành.

Phần thân là một ống dài, xoắn, nơi tinh trùng trưởng thành (mất khoảng một tuần).

Phần đuôi được nối với ống dẫn tinh. Từ đây, tinh trùng được vận chuyển đến ống phóng tinh.

Ống dẫn tinh

Trong mỗi thùy lại có 3 – 10 ống sinh tinh cuốn xoắn lại với nhau, được gọi là ống dẫn tinh, được phân cách bởi các vách xơ.

Các ống này dài gần 50cm (20 inches)

Các tế bào và mô trong ống chịu trách nhiệm sản sinh ra các tinh trùng.

Những ống này được lót bằng một lớp mô gọi là biểu mô.

Lớp mô này được tạo thành từ các tế bào Sertoli hỗ trợ sản xuất hormone androgen (nội tiết tố nam) tạo ra tinh trùng.

Một số các tế bào Sertoli là các tế bào sinh tinh phân chia và trở thành tế bào tinh trùng.

Các mô bên cạnh các ống được gọi là tế bào Leydig. Những tế bào này sản xuất hormone nam, chẳng hạn như testosterone và các androgen khác.

Lưới tinh hoàn

Sau khi được tạo ra trong ống dẫn tinh, các tế bào tinh trùng di chuyển về phía mào tinh hoàn thông qua lưới tinh hoàn.

Lưới tinh hoàn giúp trộn các tế bào tinh trùng xung quanh trong chất lỏng do tế bào Sertoli tiết ra.

Cơ thể tái hấp thu chất lỏng này khi các tế bào tinh trùng di chuyển từ ống dẫn tinh dịch đến mào tinh hoàn.

Tinh trùng không thể di chuyển cho đến khi nó đến được mào tinh hoàn.

Hàng triệu màng mỏng microvilli ơ lưới tinh hoàn, giúp di chuyển tinh trùng dọc theo ống dẫn.

Ống phóng tinh

Các ống phóng tinh nối với lưới tinh hoàn đến mào tinh hoàn.

Các mào tinh lưu trữ các tế bào tinh trùng cho đến khi chúng trưởng thành và sẵn sàng cho việc xuất tinh.

Những ống dẫn này được liên kết bằng các lông mao.

Cùng với một lớp cơ trơn, lông mao giúp di chuyển tinh trùng vào mào tinh hoàn.

Mô sợi bao các ống (tunica)

Mô sợi tunica này có ba lớp:

  • Lớp mạch (tunica vasculosa): lớp bên trong bao gồm các mạch máu và mô liên kết
  • Lớp bao trắng (tunica albuginea): bao bọc tinh hoàn và kết nối với các sợi bao quanh mào tinh hoàn, vận chuyển tinh trùng ra khỏi tinh hoàn và vào dương vật
  • Lớp tinh mạc (tunica vaginalis): chứa chất lỏng làm giảm ma sát giữa tinh hoàn và bìu.

Các ống dẫn lưu cũng hấp thụ hầu hết các chất lỏng giúp di chuyển các tế bào tinh trùng. Điều này dẫn đến nồng độ tinh trùng cao hơn trong chất lỏng xuất tinh.

Đối với thai nhi:

  • Tinh hoàn được hình thành trong khoang bụng và đi xuống bìu trong tháng thứ bảy của thai kỳ, khi chúng được kích thích bởi androgen.
  • Khoảng 2% bé trai sơ sinh không có tinh hoàn khi sinh ra, nhưng cơ thể sẽ tự điều chỉnh khi được ba tháng tuổi.

Nội tiết tố nam – hormone testosterone

Testosterone giúp các cơ quan sinh sản phát triển và hoạt động.

Tinh hoàn ở một người đàn ông khỏe mạnh có thể sản xuất khoảng 6 miligam testosterone mỗi ngày và tạo ra trung bình 200.000 tinh trùng mỗi phút.

Testosrerone mang lại và duy trì các đặc tính cho nam giới trong suốt cuộc đời:

  • bộ phận sinh dục phát triển đầy đủ
  • ham muốn tình dục
  • giọng nói trầm
  • cơ bắp to lớn và lông trên khuôn mặt

Testosterone và dẫn xuất chính của nó là dihydrotestosterone, đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành cơ quan sinh dục nam ở thai nhi trong ba tháng đầu của thai kỳ.

Việc sản xuất testosterone của thai nhi được kích thích bởi Gonadotropin (GnRH), một loại hormone do nhau thai tiết ra.

Trong một vài tuần sau khi sinh, testosterone ngừng tiết ra và các tế bào mầm, các tế bào Sertoli và Leydig trong tinh hoàn vẫn chưa được phát triển trong suốt thời thơ ấu.

Đến tuổi thành niên, các hormon tuyến sinh dục từ tuyến yên ở đáy não kích thích sự phát triển của mô và tinh hoàn nhằm sản xuất tinh trùng và androgen (các hormone sinh dục nam)

tinh hoan san xuat testosterone

Testosterone, hormone luteinizing (LH) và Gonadotropin (GnRH): trục hạ đồi, tuyến yên và tinh hoàn

Tinh hoàn tiết ra testosterone do sự kích thích của hormone Luteinizing (LH), được sản xuất bởi tuyến yên trước và hoạt động thông qua các thụ thể trên bề mặt của các tế bào Leydig.

Hormone LH được kích thích bởi hormone giải phóng Gonadotropin (GnRH), được giải phóng từ vùng dưới đồi

Đồng thời hormone LH cũng bị ức chế bởi testosterone và cả GnRH.

Những hormone này tạo thành trục hạ đồi-tuyến yên-tinh hoàn.

Khi nồng độ testosterone trong máu giảm, sự tiết ra GnRH và LH tăng lên.

Ngược lại, khi nồng độ testosterone trong máu tăng, sự tiết ra GnRH và LH giảm.

Các cơ chế này duy trì nồng độ testosterone trong máu ổn định.

Ngoài ra, việc tiết GnRH và LH phải có tính xung nhịp như vậy để duy trì sản xuất testosterone bình thường.

Sản xuất testosterone và sự sinh tinh trùng giảm rất chậm ở những người đàn ông lớn tuổi

trục hạ đồi tuyến yên tinh hoàn

Các dạng tổn thương ảnh hưởng đến chức năng cơ quan sinh dục nam giới

Các dạng tổn thương sau sẽ ảnh hưởng đến chức năng của tinh hoàn:

Chấn thương vật lý

Do tinh hoàn nằm bên ngoài cơ thể và không được bảo vệ bởi cơ và xương nên bất kỳ chấn thương vật lý nào cũng ảnh hưởng đến nó, gây đau dữ dội, bầm tím và sưng.

Chấn thương nghiêm trọng có thể khiến máu rò rỉ vào bìu, gọi là vỡ tinh hoàn.

Phẫu thuật lúc này là điều cần thiết.

Xoắn tinh hoàn

Đây là trường hợp dây tinh trùng bị xoắn do chấn thương tinh hoàn hoặc do các hoạt động gắng sức khác.

Thường xảy ra ở những cậu bé tuổi vị thành niên.

Xoắn tinh hoàn cắt đứt nguồn cung cấp máu cho tinh hoàn.

Phẫu thuật là cần thiết để tháo dây, khôi phục nguồn cung cấp máu và cứu lấy tinh hoàn.

Triệu chứng và nguyên nhân đau tinh hoàn

Các dấu hiệu và triệu chứng liên quan đến tinh hoàn:

  • đau ở một hoặc cả hai tinh hoàn
  • sưng
  • đỏ
  • đau ở bìu
  • bị buồn nôn và sốt.
đau tinh hoàn

Nguyên nhân phổ biến bao gồm (theo medicinenet):

  • Viêm mào tinh hoàn (do bệnh lây truyền qua đường tình dục)
  • Sỏi thận
  • Khối u tinh hoàn, xoắn tinh hoàn hoặc chấn thương
  • Thoát vị bẹn
  • Viêm tinh hoàn
  • Nhiễm trùng như quai bị
  • Ung thư tinh hoàn
  • Tinh hoàn bị xoắn

Các nguyên nhân khác nhau của đau tinh hoàn có thể được chẩn đoán bằng cách sử dụng các xét nghiệm máu, phân tích nước tiểu và nghiên cứu hình ảnh hoặc khám lâm sàng.

Việc điều trị đau tinh hoàn tùy thuộc vào nguyên nhân như: thuốc giảm đau, kháng sinh và can thiệp phẫu thuật.

Các biến chứng của tình trạng gây đau tinh hoàn có thể bao gồm nhiễm trùng, suy giảm khả năng sinh sản và tổn thương vĩnh viễn hoặc mất tinh hoàn.

Chỉ có một vài nguyên nhân gây đau tinh hoàn là có thể phòng ngừa được.

Bệnh lý thường gặp ở tinh hoàn

Dưới đây là danh sách các bệnh lý thường gặp ở tinh hoàn (theo healthline)

Tràn dịch tinh mạc (Hydrocele)

Tràn dịch tinh mạc là do sự xuất hiện của một túi chứa chất lỏng trong bìu tinh hoàn của nam giới.

Nói đơn giản, đây là là sự tích tụ dịch xung quanh một hoặc cả hai tinh hoàn.

Các triệu chứng tràn dịch tinh hoàn bao gồm:

  • sưng tinh hoàn, tình trạng nặng theo ngày
  • đau âm ỉ ở bìu
  • cảm thấy nặng nề ở bìu

Tràn dịch tinh mạc không gây hại và thường tự khỏi mà không cần điều trị.

Tuy nhiên, khi xuất hiện tình trạng đau đớn thì tràn dịch tinh mạc cần điều trị.

Nếu tràn dịch tinh mạc nặng thì cần phải can thiệp bằng phẫu thuật loại bỏ.

tràn dịch tinh hoàn

Xoắn tinh hoàn

Xoắn tinh hoàn là hiện tượng tinh hoàn bị xoắn quanh trục của nó làm tắc nghẽn mạch máu nuôi tinh hoàn làm phù nề, sung huyết và hoại tử tinh hoàn.

Các triệu chứng của xoắn tinh hoàn bao gồm:

  • đau bìu nghiêm trọng
  • sưng tinh hoàn
  • đau bụng dưới
  • cảm thây chóng mặt
  • Hay buồn nôn
  • đi tiểu liên tục

Một số nguyên nhân gây ra xoắn tinh hoàn, bao gồm:

  • chấn thương bìu tinh hoàn
  • tập thể dục quá lâu hoặc quá nặng
  • tiếp xúc  với nhiệt độ quá lạnh
  • do di truyền

Xoắn tinh hoàn rất dễ nhầm lẫn với viêm tinh hoàn.

Bác sĩ có thể điều trị xoắn tinh hoàn bằng cách di chuyển tinh hoàn bằng tay.

Một số trường hợp có thể yêu cầu phẫu thuật khi tinh hoàn bị hoại tử rõ.

Viêm tinh hoàn

Viêm tinh hoàn là tình trạng một tinh hoàn bị sưng hoặc viêm.

Các triệu chứng viêm bao gồm:

  • đau tinh hoàn
  • tinh hoàn bị sưng
  • cơ thể sốt
  • cảm thây chóng mặt
  • buồn nôn

Viêm tinh hoàn là do nhiễm trùng bởi vi khuẩn và virus gây viêm.

Thuốc kháng sinh hoặc thuốc kháng virus, cùng với thuốc chống viêm không steroid có thể giúp giảm bớt sự khó chịu và đau đớn. Viêm tinh hoàn thường hết sau 7-10 ngày.

viêm mào tinh hoàn

Suy tuyến sinh dục (Hypogonadism)

Suy tuyến sinh dục xảy ra khi cơ thể bạn nam giới không tạo ra đủ testosterone.

Phần lớn là liên quan đến tinh hoàn bị tổn thương, chấn thương, nhiễm trùng dẫn đến sản xuất hormone testosterone kém.

Các triệu chứng của suy yếu tuyến sinh dục bao gồm:

  • cơ bắp phát triển kém
  • ít lông, tóc trên cơ thể
  • tay và chân to bất thường so với phần còn lại của cơ thể
  • khả năng sinh sản kém
  • rụng tóc
  • mô vú phát triển
  • mật độ xương loãng
  • dương vật không thể cương cứng

Bệnh suy tuyến sinh dục thường được điều trị bằng liệu pháp thay thế hormone (hormone replacement therapy).

Ung thư tinh hoàn

Ung thư tinh hoàn xảy ra khi các tế bào ung thư nhân lên nhanh chóng trong mô tinh hoàn ở nam giới

Nguyên nhân có thể do các tế bào mầm không biến thành tế bào tinh trùng sau một thời gian dài

Các triệu chứng của ung thư tinh hoàn bao gồm:

  • có khối u bất thường trong tinh hoàn
  • cảm thấy nặng nề ở bìu tinh hoàn
  • đau tinh hoàn
  • đau bụng hoặc đau lưng
  • mô vú sưng hoặc mềm

Trong năm 2017, khoảng 8.850 trường hợp ung thư tinh hoàn mới được chẩn đoán và 410 trường hợp tử vong (Theo hiệp hôi Ung thư Hoa Kỳ – American Cancer Society)

Phương pháp chữa trị là phẫu thuật để loại bỏ các mô bị ảnh hưởng.

Trong các trường hợp xấu nhất, là phải cắt bỏ toàn bộ tinh hoàn.

Xạ trị hoặc hóa trị cũng có thể giúp tiêu diệt các tế bào ung thư.

ung thư tinh hoàn

Cách bảo vệ tinh hoàn khỏe mạnh

Hãy thực hiện những điều sau đây để giữ cho tinh hoàn của bạn được khỏe mạnh:

  1. Tự kiểm tra tinh hoàn hàng tháng
    Cuộn từng tinh hoàn xung quanh trong bìu bằng ngón tay để xem và kiểm tra có xuất hiện các khối u bất thường hay bị sưng hoặc đau hay không.
  2. Tắm thường xuyên
    Tắm mỗi ngày để giữ cho toàn bộ khu vực sinh dục của bạn sạch sẽ. Điều này làm giảm nguy cơ nhiễm trùng tinh hoàn. Giữ cho dương vật và vùng da bìu của bạn khô ráo sau khi tắm bởi độ ẩm là nơi sinh sản nhanh chóng của vi khuẩn.
  3. Mặc quần áo rộng, thoải mái. Tránh mặc đồ lót và quần bó sát.
  4. Duy trì cân nặng khỏe mạnh. Theo Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh (CDC), nguy cơ vô sinh tăng 10% cho mỗi 20 pound thừa cân ở người đàn ông.
  5. Quan hệ tình dục an toàn. Đeo bao cao su khi quan hệ. Điều này giúp ngăn ngừa các bệnh lây truyền qua đường tình dục ảnh hưởng đến bộ phận sinh dục của bạn.

LỜI KẾT

Tinh hoàn là một tuyến nội tiết chủ lực của nam giới.

Các cấu trúc bên trong nó rất quan trọng cho việc sản xuất và lưu trữ tinh trùng cho đến khi chúng đủ “chín” để xuất tinh.

Testosterone là hormone sinh dục nam được sản xuất chủ yếu tại tinh hoàn

Testosterone chi phối tất cả các đặc điểm của nam giới như: ham muốn tình dục, khả năng sinh sản và sự phát triển của khối cơ và xương..

Hãy dành nhiều thời gian để lắng nghe cơ thể mình ngay từ hôm nay.

HormoneTalk hy vọng bạn thích bài viết này.

Thường xuyên theo dõi website của chúng tôi để hiểu rõ thêm về nội tiết và cập nhật các phương pháp tốt nhất giúp bạn có sức khỏe tốt nhất.

You may also like

Leave a Comment

19 + two =