Tuyến cận giáp kiểm soát canxi trong máu và xương

by Hormonetalk
tuyen can giap

Tuyến cận giáp (tên tiếng anh là Parathyroid gland), là một tuyến nội tiết quan trọng của cơ thể

Tuyến này rất quan trọng đối với sự phát triển xương vì nó giúp kiểm soát cả mức canxi và phốt pho trong cơ thể.

Tuyến cận giáp gồm bốn tuyến nhỏ nằm phía sau tuyến giáp, có vai trò rất quan trọng trong nhiều chức năng của cơ thể.

Nghiên cứu cho thấy, khoảng 1/100 người (1/50 phụ nữ trên 50 tuổi) sẽ phát triển một khối u ngay tuyến cận giáp trong đời, gây ra một căn bệnh gọi là “cường cận giáp” (1).

Bệnh cường cận giáp là một bệnh phá hủy gây ra tình trạng canxi trong máu cao, có thể dẫn đến các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng.

Thông qua bài viết này, Hormone Talk hy vọng bạn sẽ có cái nhìn tổng quan về Tuyến cận giáp:

vi tri bon tuyen can giap

Chức năng của tuyến cận giáp

Kiểm soát lượng canxi trong máu, trong xương và khắp cơ thể bằng cách tiết ra một loại hormone gọi là hormone tuyến cận giáp (Parathyroid Hormone – PTH) để đáp ứng với mức canxi trong máu.

Canxi là yếu tố quan trọng nhất trong cơ thể chúng ta (chúng ta sử dụng canxi để kiểm soát nhiều hệ thống cơ quan).

Vì vậy canxi được điều tiết cẩn thận hơn bất kỳ nguyên tố nào khác trong cơ thể.

Trên thực tế, canxi là nguyên tố duy nhất có hệ thống điều tiết riêng: tuyến cận giáp.

Nếu mức canxi trong máu thấp, tuyến cận giáp sẽ cảm nhận điều này và giải phóng PTH.

PTH sau đó giải phóng canxi từ xương vào máu, làm tăng sản xuất vitamin D từ thận, cuối cùng làm tăng sự hấp thụ canxi từ ruột.

Nếu mức canxi quá cao, thì bài tiết PTH sẽ giảm xuống mức rất thấp.

Cấu tạo của tuyến cận giáp

Gồm là 4 tuyến màu mù tạt có chức năng như một. Chúng nằm phía sau tuyến giáp, đó là một tuyến trải dài phía trước cổ, bên dưới hộp thoại.

Mỗi tuyến có kích thước bằng hạt đậu, hoặc đường kính từ 3-5 mm và có trọng lượng từ 25-40 miligam. (2)

tiet can giap tiet ra hormone PTH kiem soat canxi

Vai trò của canxi đối với cơ thể người

Canxi rất quan trọng bởi nó không chỉ giúp tăng cường sức mạnh của xương, mà còn có chức năng dẫn truyền xung điện trong hệ thần kinh và được chuyển hóa làm năng lượng trong các tế bào cơ.

Do đó canxi cung cấp năng lượng cho hệ thống thần kinh của chúng ta

Xương lưu trữ canxi có thể được sử dụng khi cần thiết trong cơ thể.

Khi nồng độ canxi trong máu thấp, tuyến cận giáp sẽ truyền tín hiệu đến xương để giải phóng canxi vào máu.

Nếu canxi không được bổ sung bằng các chế độ ăn uống lành mạnh, thì việc thiếu hụt canxi trong xương có thể dẫn đến suy thoái xương.

Bệnh lý liên quan

Rối loạn chức năng bộ phận này có thể gây ra một số vấn đề như:

  • Bệnh cường tuyến cận giáp (Hyperparathyroidism):

Bệnh này xuất hiện khi tuyến cận giáp sản xuất quá nhiều hormone PTH. Có rất nhiều nguyên nhân gây ra bệnh này. Thông thường được gây ra bởi một adenoma, đó là một khối u lành tính trên tuyến cận giáp.

Quá nhiều PTH có thể gây ra quá nhiều canxi trong máu, được gọi là tăng canxi máu. Điều này có thể gây ra các vấn đề nghiêm trọng, bao gồm loãng xương (suy yếu xương) và sỏi thận, giảm chức năng thận, bệnh tim, viêm tụy, tăng tiết axit trong dạ dày và loét.

Nhiều bệnh nhân gặp phải các triệu chứng mệt mỏi, trầm cảm, lo lắng, khó tập trung, khó nhớ, mất ngủ, đau nhức cơ bắp tổng quát, đi tiểu thường xuyên (đặc biệt là vào ban đêm) và táo bón.

Bởi vì những triệu chứng này có thể liên quan đến nhiều rối loạn khác, nên không bao giờ bệnh nhân biết cho đến sau khi gặp bác sĩ.

Đôi khi phương pháp điều trị đơn giản là thay thế Vitamin D khi tuyến cận giáp đang phản ứng với một vấn đề ở nơi khác trong cơ thể. Nếu bệnh nặng, đòi hỏi phải phẫu thuật.

  • Bệnh suy tuyến cận giáp (Hypoparathyroidism):

Bệnh này xảy ra khi tuyến cận giáp không sản xuất đủ PTH.

Điều này dẫn đến mức canxi trong máu thấp và có thể ảnh hưởng xấu đến cơ bắp, thần kinh và các chức năng khác.

Bệnh này thường do phẫu thuật cổ hoặc tổn thương tuyến cận giáp gây ra.

  • Ung thư tuyến cận giáp:

Bệnh này cực kỳ hiếm.

Đôi khi cònp gây ra cường tuyến cận giáp (HPT), có nghĩa là cơ thể tạo ra quá nhiều PTH.

Có ít hơn 1% số người mắc HPT bị ung thư tuyến cận giáp.

Đàn ông và phụ nữ có cùng nguy cơ mắc bệnh tuyến cận giáp, thường xảy ra ở người có độ tuổi 50 trở lên.

Mặc dù ung thư này tiến triển chậm, nhưng nó thường quay trở lại sau khi điều trị.

Ung thư này xuất hiện trở lại như ban đầu từ 36% đến 80%, bất cứ lúc nào từ một tháng đến 19 năm sau khi được điều trị lần đầu tiên.

Thời gian trung bình trước khi tái phát là khoảng 2.5 năm. Kiểm soát mức độ canxi trong máu có thể giúp mọi người có thời gian không bệnh lâu hơn giữa các lần tái phát.

phu nu bi cuong tuyen can giap

Cách chuẩn đoán và điều trị

Phương pháp chẩn đoán thực hiện xét nghiệm toàn diện thăm qua việc khám tổng quát và phân tích dựa trên công việc máu và các loại xét nghiệm khác trong phòng thí nghiệm.

Các bác sĩ đo hormone PTH và canxi để chẩn đoán bệnh cường tuyến cận giáp. Nếu cả hai đều tăng, điều đó cho thấy một khối u (adenoma) đang phát triển. Một khối u vẫn có thể phát triển nếu mức độ hormone PTH là bình thường.

Quét Sestamibi giúp xác định tuyến nào bị bệnh. Bác sĩ cũng có thể yêu cầu chụp MRI.

Tuyến cận giáp hiếm khi phát triển ung thư, nhưng phải mở rộng tuyến vì nó làm tăng canxi trong máu. Thuốc không thể kiểm soát mức canxi. Phẫu thuật là phương pháp điều trị duy nhất.

Mọi người có thể hoạt động bình thường chỉ với ½ của 1 tuyến cận giáp.

Phẫu thuật tuyến cận giáp tiêu chuẩn đòi hỏi một vết mổ 6 đến 8 inch ở phần dưới của cổ.

Phẫu thuật tuyến cận giáp xâm lấn tối thiểu (MIRP) sử dụng đầu dò đặc biệt để xác định vị trí tuyến bị bệnh. MIRP chỉ cần rạch 1 inch.

Triệu chứng rối loạn tuyến cận giáp

Một số triệu chứng có thể báo hiệu bộ phận này đang gặp vấn đề hoặc tổn thương bao gồm:

  • Nhầm lẫn, suy nghĩ mơ hồ
  • Chuột rút cơ bắp.
  • Cảm giác ngứa ran ở tay và chân.
  • Mất năng lượng, luôn mệt mỏi.
  • Khó ngủ, thức dậy vào ban đêm.
  • Cảm thấy tồi tệ, nhưng không thể nói lý do
  • Mất hứng thú với các hoạt động, không có khả năng tập trung
  • Thay đổi tính cách, cáu kỉnh.
  • Đau xương, đặc biệt là ở chân
  • Hay trào ngược dạ dày thực quản (GERD)
  • Giảm ham muốn tình dục
  • Đau đầu thường xuyên
  • Tóc mỏng
  • Đánh trống ngực (rối loạn nhịp tim), huyết áp cao
  • Phiền muộn

Cách bảo vệ tuyến cận giáp khỏe mạnh

Cách bảo vệ tốt nhất là có một chế độ ăn uống lành mạnh có chứa canxi và vitamin D, vì vitamin D hỗ trợ trong việc hấp thụ canxi.

Nguồn canxi tốt cho cơ thể bao gồm:

  • Sữa
  • Phô mai
  • Sữa chua
  • cải xoăn
  • Cải xoong
  • Rau bina
  • Bông cải xanh

Nguồn vitamin D tốt cho cơ thể bao gồm:

  • Gan bò
  • Nấm
  • Sữa tăng cường, ngũ cốc và nước cam

Thận trọng với việc bổ sung canxi bởi chúng có liên quan đến chứng mất trí và các vấn đề về tim.

Tuyến cận giáp là một trong những bộ phận quan trọng nhất của cơ thể và thường không được chú ý cho đến khi xuất hiện những triệu chứng bất thường.

Do đó, bạn hãy xây dựng lối sống, chế độ ăn uống lành mạnh để tăng cường sức khỏe tổng thể và bảo vệ chúng nhé!

KẾT LUẬN

Như bạn thấy, tuyến cận giáp trong cổ họng tạo ra hormone PTH, điều chỉnh lượng canxi, phốt pho và magiê trong xương và máu.

Các bệnh lý thường gặp: cường tuyến cận giáp và suy tuyến cận giáp.

Tùy thuộc vào tình trạng, lựa chọn điều trị có thể bao gồm thay đổi chế độ ăn uống, bổ sung và phẫu thuật để loại bỏ.

Hãy dành nhiều thời gian để lắng nghe cơ thể mình ngay từ hôm nay

Hormone Talk hy vọng bạn thích bài viết này.

Thường xuyên theo dõi website của chúng tôi để hiểu rõ thêm về nội tiết và cập nhật các phương pháp tốt nhất giúp bạn có sức khỏe tốt nhất nhé.

You may also like

Leave a Comment

20 − seven =