Tuyến tụy kiểm soát đường huyết và 4 bệnh lý liên quan

by Hormonetalk
tuyen tuy Pancreas

Tuyến tụy (tên tiếng anh là Pancreas), dài 6 inch nằm trong bụng.

Đây là một tuyến nội tiết có vai trò chính trong việc tiêu hóa và kiểm soát glucose.

Các vấn đề liên quan đến tuyến tụy bao gồm bệnh tiểu đường và ung thư.

Một chế độ ăn uống lành mạnh có thể góp phần duy trì tuyến tụy khỏe mạnh.

Thông qua bài viết này, HormoneTalk hy vọng bạn sẽ có cái nhìn tổng quan về tuyến tụy để từ đó nhận ra được sự thay đổi bất thường trong cơ thể liên quan đến vùng này:

Vai trò của tuyến tụy

Tuyến tụy đóng một vai trò kép trong các chức năng cơ thể của bạn:

  • Hệ thống nội tiết

Tuyến tụy tiết ra nội tiết tố, bao gồm các hormone điều chỉnh lượng đường trong máu: insulin và glucagon.

Các tế bào beta tuyến tụy giải phóng insulin khi lượng đường trong máu tăng.

Các tế bào alpha tuyến tụy giải phóng hormone glucagon.

Như bạn đã biết, insulin làm giảm nồng độ glucose trong máu. Điều này làm giảm lượng đường trong máu và cho phép các tế bào của cơ thể sử dụng glucose làm năng lượng.

Insulin cũng cho phép glucose đi vào cơ bắp và các mô khác, hoạt động với gan để lưu trữ glucose và tổng hợp axit béo và “kích thích sự hấp thu axit amin”, Tiến sĩ Richard Bowen thuộc Khoa Khoa học Y sinh thuộc Đại học bang Colorado cho biết.

Insulin được giải phóng sau khi ăn protein và đặc biệt là sau khi ăn carbohydrate, làm tăng mức glucose trong máu. Nếu tuyến tụy không sản xuất đủ insulin, bệnh tiểu đường loại 1 sẽ phát triển.

Không giống như insulin, glucagon làm tăng lượng đường trong máu. Glucagon khiến glycogen bị phân hủy thành glucose trong gan. Glucose sau đó đi vào máu, khôi phục lượng đường trong máu trở lại bình thường

Tác động của Insulin và glucagon giúp duy trì mức đường thích hợp trong máu.

  • Hệ thống ngoại tiết

Tuyến tụy cũng tiết ra các enzyme vào đường tiêu hóa của bạn thông qua một ống dẫn vào tá tràng

Những enzyme này bao gồm trypsin và chymotrypsin để tiêu hóa protein; amylase để phá vỡ carbohydrate; và lipase để phân hủy chất béo thành axit béo và cholesterol

Sau khi thức ăn vào dạ dày, các enzyme tiêu hóa được gọi là dịch tụy đi qua một số ống dẫn nhỏ đến ống tụy chính và sau đó đến ống mật để hỗ trợ tiêu hóa.

Các ống tụy kết hợp với ống mật chung để tạo thành ống Vater nằm ở phần đầu tiên của ruột non, được gọi là tá tràng

Các ống mật phổ biến bắt nguồn từ gan và túi mật và tạo ra một loại nước tiêu hóa quan trọng khác gọi là mật. Các loại nước và mật tụy được giải phóng vào tá tràng, giúp cơ thể tiêu hóa chất béo, carbohydrate và protein.

Nếu tuyến tụy không sản xuất đủ enzyme tiêu hóa, ví dụ, thức ăn sẽ không được hấp thụ đúng cách. Điều này có thể dẫn đến giảm cân và tiêu chảy.

Sản xuất quá ít insulin sẽ làm tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường và lượng đường trong máu sẽ tăng lên.

cau tao tuyen tuy

Cấu tạo của tuyến tụy và hormone quan trọng

Tuyến tụy dài 6 inch (15,24 cm) nằm trong bụng.

Nó có hình dạng như một quả lê phẳng và được bao quanh bởi dạ dày, ruột non, gan, lá lách và túi mật (1)

Hai trong số các hormone tuyến tụy chính là:

  • Insulin (tác dụng hạ đường huyết)
  • Glucagon, có tác dụng làm tăng lượng đường trong máu.

Duy trì lượng đường trong máu thích hợp là rất quan trọng đối với hoạt động của các cơ quan quan trọng bao gồm não, gan và thận.

Bệnh lý liên quan

Theo National Pancreas Association, rất khó xác định đau tuyến tụy và đánh giá các bệnh về tuyến tụy vì cơ quan này nằm sâu trong bụng.

Các dấu hiệu khác cho thấy cơn đau có thể là tụy bao gồm vàng da, ngứa da và sụt cân không rõ nguyên nhân.

Các bệnh lý chắc chắn gây ra các rối loạn tuyến tụy bao gồm:

  • Viêm tụy
  • Viêm tụy cấp
  • Ung thư tuyến tụy
  • Tiểu đường

Viêm tụy

Viêm tụy xảy ra khi các enzyme tiêu hóa bắt đầu tiêu hóa chính tuyến tụy. Nó có thể là cấp tính hoặc mãn tính (Theo National Institutes of Health).

Viêm tụy mãn tính là tình trạng viêm dai dẳng (hơn ba tuần) sẽ gây ra tổn thương vĩnh viễn.

Nguyên nhân chính thường do nghiện rượu nặng.

Các nguyên nhân khác có thể là xơ nang, nồng độ canxi hoặc chất béo cao trong máu và rối loạn tự miễn dịch.

Viêm tụy mãn tính đòi hỏi phải điều chỉnh chế độ ăn uống, bao gồm chế độ ăn ít chất béo và cai rượu và không được hút thuốc.

Có tới 23 trường hợp viêm tụy mãn tính trên 100.000 người mỗi năm trên toàn thế giới.

Các nghiên cứu gần đây cho thấy tỷ lệ mắc ung thư tuyến tụy tăng gấp 2 – 5 lần ở những bệnh nhân bị viêm tụy mãn tính do nhiều nguyên nhân khác nhau

Viêm tụy cấp

Viêm tụy cấp là viêm tụy (kéo dài dưới ba tuần), thường được gây ra bởi sỏi mật.

Nguyên nhân khác có thể bao gồm thuốc, triglyceride cao, canxi cao trong máu và uống rượu nhiều.

Đau tuyến tụy là triệu chứng chính của viêm tụy cấp. Cơn đau thường dữ dội và đột ngột. Nó tăng ở mức độ nghiêm trọng cho đến khi nó trở thành một cơn đau liên tục.

Đau tuyến tụy này được cảm thấy ở bụng trên, cơn đau có thể lan ra phía sau lưng.

Các triệu chứng khác của viêm tụy cấp bao gồm buồn nôn, nôn, sốt và tiêu chảy.

Nếu viêm tụy cấp là do sỏi mật, các bác sĩ có thể khuyên bạn nên cắt bỏ túi mật

Ung thư tuyến tụy

Thật khó để chẩn đoán sớm ung thư tuyến tụy bởi các triệu chứng có thể mơ hồ bao gồm đau bụng, vàng da, ngứa dữ dội, giảm cân, buồn nôn, nôn và các vấn đề tiêu hóa.

Các khối u thường không thể cảm nhận được bằng xúc giác (theo NIH – National Institutes of Health). Do đó gây khó khăn trong chẩn đoán sớm và nhanh chóng lây lan ung thư.

Các yếu tố nguy cơ gây ung thư bao gồm hút thuốc, tiểu đường dài hạn và viêm tụy mãn tính, theo National Cancer Institute.

Theo Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ (American Cancer Society), ung thư tuyến tụy thường bắt đầu trong các tế bào sản xuất dịch tiêu hóa tuyến tụy hoặc trong các tế bào lót ống dẫn.

Trong những trường hợp hiếm hoi, ung thư tuyến tụy sẽ bắt đầu trong các tế bào sản xuất hormone.

Để chẩn đoán ung thư tuyến tụy, các bác sĩ thường tiến hành kiểm tra thể chất, xét nghiệm máu, xét nghiệm hình ảnh, siêu âm nội soi và xét nghiệm và sinh thiết.

Các điều trị thích hợp bao gồm phẫu thuật, xạ trị, hóa trị và liệu pháp nhằm mục đích tấn công các tế bào ung thư mà không gây hại cho các tế bào bình thường.

Tiểu đường

Bệnh tiểu đường loại 1 là một bệnh tự miễn. Nó xảy ra khi hệ thống miễn dịch tấn công và phá hủy các tế bào beta trong tuyến tụy để chúng không còn có thể sản xuất insulin. Nguyên nhân chính xác vẫn chưa được biết, nhưng có thể là do yếu tố di truyền và môi trường, bao gồm cả virus.

Bệnh tiểu đường loại 2 bắt đầu khi cơ bắp, chất béo và tế bào gan của cơ thể không thể xử lý glucose. Tuyến tụy phản ứng bằng cách sản xuất thêm insulin, nhưng theo thời gian, nó không thể sản xuất đủ insulin. Cơ thể không còn có thể kiểm soát lượng đường trong máu.

viem tuy

Triệu chứng rối loạn tuyến tụy

Một số triệu chứng có thể báo hiệu bộ phận này đang gặp vấn đề hoặc tổn thương bao gồm:

  • Đau dai dẳng ở bụng trên và lưng
  • Bệnh tiêu chảy
  • Vàng da nhẹ
  • Cảm thấy vô cùng khát nước
  • Cảm thấy kiệt sức mà không có nguyên nhân rõ ràng
  • Giảm cân mà không thay đổi chế độ ăn uống hay tập thể dục
  • Đi tiểu thường xuyên
  • Tầm nhìn mờ
  • Cảm giác ngứa ran ở tay và chân
  • Sưng hoặc nhạy cảm trong nướu của bạn
  • Viêm tụy di truyền có thể xảy ra nếu có vấn đề di truyền ở tuyến tụy hoặc ruột. Một người dưới 30 tuổi có thể bị viêm tụy cấp lặp đi lặp lại, dẫn đến một tình trạng mãn tính.

Nếu bạn đang bị gặp phải các triệu chứng trên, hãy đến gặp ​​bác sĩ thăm khám ngay nhé.

viem tuy

Cách bảo vệ tuyến tụy khỏe mạnh

Thực hiện theo chế độ ăn uống cân bằng, lành mạnh và tránh hút thuốc cũng như không uống rượu quá nhiều sẽ giúp tuyến tụy khỏe mạnh.:

  • Giữ chế độ ăn uống ít chất béo, không quá 20 gram chất béo mỗi ngày
    Chất béo và cholesterol có thể góp phần vào sự phát triển của sỏi mật, có thể dẫn đến viêm tụy. Nồng độ triglyceride rất cao trong máu có thể gây viêm tụy. Ăn nhiều ngũ cốc nguyên hạt, trái cây và rau quả, đặc biệt là bông cải xanh, súp lơ hoặc bắp cải. Tránh ăn quá nhiều thực phẩm chiên hoặc các sản phẩm từ sữa nhiều chất béo.
  • Giảm cân và giữ dáng.
    Tập thể dục thường xuyên (20 đến 30 phút mỗi ngày) và duy trì cân nặng khỏe mạnh để ngăn ngừa bệnh đái tháo đường và sỏi mật có thể dẫn đến viêm tụy cũng như cải thiện sức khỏe thể chất tổng thể của bạn.
    Gan của bạn có thể tích tụ nhiều chất béo khi bạn không thực hiện các kế hoạch ăn kiêng, làm tăng nguy cơ phát triển sỏi mật.
  • Không uống quá nhiều rượu.
    Rượu là nguyên nhân tăng nguy cơ viêm tụy và ung thư tuyến tụy.
  • Uống nhiều nước
  • Không sử dụng thuốc lá.
    Bất kỳ loại thuốc lá nào cũng có thể làm tăng nguy cơ ung thư trên toàn cơ thể, bao gồm cả tuyến tụy của bạn. Từ 20 đến 30% các trường hợp ung thư có liên quan đến việc sử dụng thuốc lá.

KẾT LUẬN

Tuyến tụy có vai trò chính trong việc tiêu hóa và kiểm soát glucose.

Ung thư  tuyến tụy rất nguy hiểm và khó phát hiện trong giai đoạn đầu của nó. Nếu bạn có nguy cơ mắc bệnh cao hơn, hãy thường xuyên kiểm tra ung thư hàng năm trước khi các tế bào ung thư tăng và lan rộng.

Hãy dành nhiều thời gian để lắng nghe cơ thể mình ngay từ hôm nay.

HormoneTalk hy vọng bạn thích bài viết này.

Thường xuyên theo dõi website của chúng tôi để hiểu rõ thêm về nội tiết và cập nhật các phương pháp tốt nhất giúp bạn có sức khỏe tốt nhất.

You may also like

Leave a Comment

five × four =